Kippen zijn waarschijnlijk de meest onderschatte plaagbestrijder die er bestaat. Ze zijn nieuwsgierig, grondig en onvermoeibaar. Geef een kip een stuk grond en ze gaat er systematisch doorheen: krabben, wroeten, pikken, omdraaien. Engerlingen, emelten, mieren, slakken, larven: alles wat ze tegenkomen gaat naar binnen. En als bonus legt ze ook nog eieren. Een kip in de tuin is eigenlijk gewoon een gratis tuinopruimer met een goede arbeidsmoraal.
Wat eten kippen in de tuin?
Kippen zijn omnivoren en eten van nature alles wat klein genoeg is om te pikken. In de tuin betekent dat een breed scala aan plagen. Engerlingen die aan gazonwortels vreten worden door kippen met graagte opgegraven en opgegeten. Emelten die vlak onder het oppervlak zitten zijn voor een kip geen enkel probleem. Mieren, miereneitjes, slakken, rupsen, kevers en hun larven: het staat allemaal op het menu.
Kippen hebben ook een uitstekend gehoor en voelen trillingen in de grond. Ze horen en voelen larven bewegen die voor het menselijk oog onzichtbaar zijn, en graven er gericht naar. Dat maakt ze bijzonder effectief tegen ondergrondse plagen die andere helpers missen.
Hoe zet je kippen slim in?
De slimste manier om kippen als plaagbestrijder in te zetten is met een verplaatsbare ren of een mobiel hek. Zo kun je ze gericht op een specifiek stuk grond loslaten, bijvoorbeeld een gazonvak met engerlingenschade of een border met slakkenoverlast, en ze daarna verplaatsen naar een volgend stuk. Ze werken het perceel grondig af en jij bepaalt waar.
Laat ze niet te lang op dezelfde plek. Kippen krabben de bodem flink om en beschadigen plantenwortels als ze te lang blijven. Een paar dagen per vak is genoeg: daarna hebben ze de meeste plagen opgepikt en is het tijd om door te schuiven.
Houd ze weg van kwetsbare jonge plantjes en recent ingezaaide bedden. Kippen maken geen onderscheid tussen een lastige larve en een pas geplante sla. Gebruik een hek of ren om ze gericht in te zetten en de rest van de tuin te beschermen.
Wat heb je nodig om kippen te houden?
Kippen houden is toegankelijker dan veel mensen denken, maar vergt wel voorbereiding. Je hebt een veilig nachthok nodig dat beschermt tegen vossen, marters en andere roofdieren. Een stevige constructie met een goed slot is geen overkill: vossen zijn vindingrijk. Overdag hebben kippen buitenruimte nodig om te scharrelen, bij voorkeur minstens een paar vierkante meter per kip.
Controleer ook de regels in jouw gemeente. In de meeste Nederlandse gemeenten mag je een beperkt aantal kippen houden zonder vergunning, maar er kunnen voorwaarden gelden over afstand tot buren of het aantal dieren. Hanen zijn in veel stedelijke gebieden niet toegestaan vanwege geluidsoverlast.
Naast het voedsel dat ze in de tuin vinden hebben kippen aanvullend voer nodig: legmeel of korrelmix, vers water en calcium voor sterke eierschalen. Ze zijn geen volledig zelfvoorzienende dieren, maar de combinatie van tuinscharrelen en aanvullend voer werkt prima.
Kippen en de moestuin: pas op
Kippen en een moestuin zijn een lastige combinatie. Kippen eten niet alleen plagen, ze eten ook groenten, zaaigoed en jonge plantjes. Een onbeschermde moestuin is voor een kip een buffet. Gebruik een stevig hek of schakel kippen alleen in de moestuin in als er niets staat wat je wil bewaren: in de herfst en winter, als de bedden leeg zijn, is dat het ideale moment. Ze wroeten de bodem om, eten overgebleven larven en onkruidzaden op en bemesten tegelijkertijd. Doe dat elk jaar en je hebt in het voorjaar een schone, goed bemeste moestuin klaar voor het nieuwe seizoen.
Kippen als aanvulling op andere bestrijdingsmethoden
Kippen werken bovengronds en in de bovenste centimeters van de grond. Voor dieper zittende larven zoals engerlingen die verder dan vijf centimeter de grond in zitten, zijn ze minder effectief. Combineer ze daarom met aaltjes tegen engerlingen of aaltjes tegen emelten die juist ondergronds werken. Aaltjes en kippen hinderen elkaar niet: de aaltjes werken in de bodem, de kippen doen hun werk erboven.
Heb je nu al zichtbare schade door engerlingen of emelten? Begin dan met aaltjes voor een snelle aanpak van de diepere populatie en laat de kippen daarna de rest opruimen.
Onderdeel van een groter geheel
Kippen zijn een krachtige maar praktische aanvulling op een bredere aanpak. Combineer ze met egels die 's nachts verder zoeken, wilde vogels die de hoge takken en borders bewaken en loopkevers die 's nachts de bodem patrouilleren. Meer weten over hoe je een tuin inricht die zichzelf in balans houdt? Lees ons artikel over biodiversiteit in je tuin.
Klaar om te beginnen? Bekijk onze inheemse bloemenzaadjes en leg de basis voor een tuin vol leven waar ook kippen graag in scharrelen.
