September is de maand die tuiniers in tweeën splitst. De ene helft rouwt om het einde van de zomer, de andere helft weet dat september een van de beste tuinmaanden van het jaar is. De hitte is weg, de regen komt terug en de bodem is warm genoeg om nog volop te planten en zaaien. Wat je in september plant, staat er in het voorjaar alsof het er altijd al stond.
De tuin is nog lang niet klaar. Hij begint gewoon aan zijn tweede helft.
September in 60 seconden
Dit zijn de belangrijkste acties voor deze maand:
- Gazon herinzaaien of overseeden op kale en dunne plekken
- Bollen planten voor voorjaarsbloei: krokussen, narcissen, hyacinten
- Vaste planten en struiken planten, september is ideaal
- Herfstgroenten doorzaaien en oogsten
- Aaltjes tegen taxuskevers inzetten, tweede behandelwindow van het jaar
- Vorstgevoelige planten binnen voorbereiden
- Compost toevoegen aan borders en moestuin
Wat er in september in je tuin gebeurt
De bodem is in september nog warm van de zomer maar de luchttemperatuur daalt. Dat is de ideale combinatie voor plantengroei. Wortels kunnen zich nog goed ontwikkelen terwijl het bovengrondse deel niet meer hoeft te concurreren met de zomerhitte. Planten die je in september zet, bouwen voor de winter een stevig wortelstelsel op en starten volgend voorjaar met een enorme voorsprong.
September is ook de maand van de grote opruiming die geen grote opruiming hoeft te zijn. Laat zaadpluimen en herfstsierers staan zolang ze mooi zijn. De tuin in september kaal snoeien is niet alleen overbodig, het kost vogels en insecten hun wintervoedsel en schuilplaats.
Zaaien en planten
September is na maart de beste plantmaand van het jaar. De combinatie van warme bodem en koelere lucht geeft planten optimale omstandigheden om te wortelen.
- Vaste planten planten: alles wat je nu plant staat er volgend jaar als een huis
- Struiken en heesters planten kan nu uitstekend, de wortels hebben tot de vorst tijd om zich te vestigen
- Voorjaarsbollen planten: narcissen, krokussen, hyacinten en blauwe druifjes kunnen al vroeg in september de grond in
- Tulpenbollen wachten nog tot oktober zodat de bodem voldoende is afgekoeld
- Spinazie en veldsla zaaien voor oogst in november en december
- Knoflook planten voor de vroegste oogst volgend jaar
Snoeien en bijhouden
September vraagt om selectief snoeien. Minder is meer, zeker voor planten die de winter nog in moeten.
- Laat zaadpluimen van grassen, rudbeckia, zonnebloemen en distels staan voor vogels
- Snoei rozen nog niet terug, dat doe je in maart als de vorst voorbij is
- Verwijder afgestorven en ziek blad van vaste planten maar laat de rest staan als winterbescherming
- Hagen kun je eind september nog een laatste keer bijknippen voor de winter
- Fruitbomen na de oogst opruimen: verwijder gevallen fruit en ziek blad om ziektedruk volgend jaar te verlagen
Tuin verzorgen
De bodem is toe aan herstel na een vol seizoen. September is het moment om te investeren in de bodemkwaliteit voor volgend jaar.
- Voeg compost toe aan lege borders en moestuinbedden, de wormen werken het er de komende maanden in
- Mulch aanbrengen op borders die je laat overwinteren, het beschermt de bodemstructuur en onderdrukt winteronkruid
- Schoffel voor de laatste keer grondig door alle borders voor het onkruid zaad zet
- Controleer drainageproblemen nu het begint te regenen, water dat blijft staan schaadt wortels en bodemstructuur
Moestuin
De zomeroogst loopt op zijn einde maar de herfstoogst begint. September is de overgangsmaand waarbij beide tegelijk plaatsvinden.
- Oogst de laatste tomaten, ook de groene: laat ze narijpen in een warme ruimte of gebruik ze voor groene tomatenchutney
- Pompoenen en kalebassen binnenhalen voor de eerste nachtvorst, ze bewaren maanden op een koele droge plek
- Lege bedden direct omspaden, compost toevoegen en klaarmaken voor het voorjaar
- Herfstgroenten zoals boerenkool, spruitjes en prei staan er nu goed bij en worden beter na de eerste vorst
Gazon
September is de beste maand voor gazonherstel. De bodem is warm, de lucht is vochtig en het gras kiemt snel en aangenaam.
- Kale en dunne plekken losharken, inzaaien met gazonmengsel en licht aandrukken
- Nieuw ingezaaid gras vochtig houden tot het goed is ontkiemd
- Verticuteren kan in september goed als het gazon verviltig is
- Gazonmest met kalium helpt het gras de winter in te gaan met voldoende voedingsstoffen
- Bladeren die op het gazon vallen direct verwijderen, een dik bladerdek verstikt het gras
Kamerplanten
September is de maand van de grote terugkeer. Kamerplanten die buiten hebben gestaan gaan terug naar binnen voor de eerste nachtvorst hen verrast.
- Controleer elke plant grondig op insecten en eieren voor je hem naar binnen brengt
- Geef planten een week of twee om te wennen op een beschutte plek buiten voor ze definitief naar binnen gaan
- Verminder water geven als de groei vertraagt, de meeste kamerplanten rusten in de winter
- Controleer of ramen en verwarmingsbronnen geen tocht of droge hitte op de planten blazen eenmaal binnen
Terras en balkon
Het terras wisselt in september van zomer naar herfst. Een paar aanpassingen maken het nog weken aangenaam.
- Zomerbloemen die verbloeien vervangen door herfstplanten: heide, grassen, sedum en herfstanemonen
- Terrasmeubels schoonmaken en opbergen of afdekken voor de herfst als je ze minder gebruikt
- Potten die je buiten laat staan controleren op vorstbestendigheid, niet alle potten overleven een Nederlandse winter
Vijver
De vijver gaat in september zijn rustigere seizoen in. Het waterplantenseizoen loopt op zijn einde en de voorbereiding op de winter begint.
- Breng een bladernet aan over de vijver voor de grote bladval begint, gevallen bladeren die rotten verlagen het zuurstofgehalte
- Snoeivaste waterplanten terugknippen voor ze in de vijver afsterven en rotten
- Houd vorstgevoelige waterplanten zoals waterlelie klaar om eruit te halen voor de eerste vorst
- Verminder het voeren van vissen naarmate de watertemperatuur daalt onder de twaalf graden
Plaag en preventie van de maand
September biedt een tweede behandelwindow voor taxuskevers. De larven die in de zomer zijn uitgekomen vreten nu actief aan wortels en zijn nog klein genoeg om goed te reageren op aaltjes. De bodemtemperatuur is in september nog hoog genoeg voor een effectieve behandeling, maar dat venster sluit zodra de temperatuur onder de tien graden daalt. Wie in mei heeft behandeld en nog steeds vraatschade ziet, kan in september een tweede ronde doen.
Emelten en engerlingen zijn in september nog te behandelen als je dat in augustus niet hebt gedaan. De larven worden groter en dieper naarmate het kouder wordt, dus wacht niet te lang. Controleer het gazon op zachte, sponsachtige plekken en vogels die intensief pikken als indicatie dat er larven in de bodem zitten.
Slakken zijn in september bijzonder actief. De combinatie van regen, koelere temperaturen en verse jonge planten maakt het najaar tot het tweede piekseizoen van het jaar. Bescherm verse zaaisels en net geplante vaste planten extra goed in de eerste weken.
Rouwvliegjes duiken op als kamerplanten terugkomen naar binnen. De larven leven in de potgrond en vreten aan wortels, de vliegjes zijn een teken dat de bodem te vochtig is. Laat potgrond beter opdrogen tussen twee beurten water geven en overweeg aaltjes tegen rouwvliegjes als de aantasting aanhoudt.
Wil je weten hoe je taxuskeverschade in het najaar herkent, of hoe je omgaat met rouwvliegjes als kamerplanten terugkomen naar binnen? In de kennisbank vind je voor elke plaag een eerlijk en duidelijk antwoord.
Als je maar één ding doet
Plant vaste planten en struiken. September is de beste plantmaand van het jaar en wie nu handelt heeft volgend voorjaar een tuin die eruitziet alsof hij er al jaren staat. Wacht je tot het voorjaar, dan mis je de beste wortelontwikkelperiode van het jaar.
Mini planning week 1 tot 4
September vraagt om actie in de eerste helft en afronding in de tweede helft.
Week 1
Gazon herinzaaien op kale plekken. Vaste planten en struiken planten. Eerste voorjaarsbollen in de grond. Herfstgroenten doorzaaien.
Week 2
Aaltjes tegen taxuskevers inzetten. Compost toevoegen aan lege borders. Laatste tomaten en pompoenen binnenhalen. Kamerplanten controleren op insecten.
Week 3
Kamerplanten geleidelijk naar binnen halen. Bladnet over de vijver leggen. Hagen laatste keer bijknippen. Terrasmeubels opbergen of afdekken.
Week 4
Moestuinbedden omspaden en mulchen. Gazon bladeren verwijderen. Slakken controleren rond nieuwe aanplant. Borders beoordelen op wat blijft staan en wat weg kan.
